Krzywa Wieża w Pizie – historia, ciekawostki, zwiedzanie

Krzywa Wieża w Pizie stoi na Placu Cudów i słynie z przechyłu wynoszącego około 5,115°. Budowę rozpoczęto w 1173 roku, a wejście na taras wymaga pokonania 251 stopni. Sprawdź historię zabytku, przyczyny jego pochylenia, najważniejsze ciekawostki oraz zasady zwiedzania.

Gdzie znajduje się Krzywa Wieża w Pizie?

Krzywa Wieża w Pizie, znana po włosku jako Torre Pendente, znajduje się w północno-zachodniej części miasta, w Toskanii. Stoi przy Piazza del Duomo, nazywanym również Piazza dei Miracoli, czyli Placem Cudów. Kompleks zajmuje 8,87 ha i jest otoczony średniowiecznymi murami.

Wieża stanowi część zespołu czterech zabytków. W pobliżu znajdują się Katedra Santa Maria Assunta, Baptysterium św. Jana oraz Camposanto. Cały obszar wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1987 roku.

Piza leży nad rzeką Arno, kilkanaście kilometrów od wybrzeża Morza Tyrreńskiego. Miasto liczy około 80 tysięcy mieszkańców, a od głównego dworca kolejowego do Placu Cudów jest mniej więcej 2 km. Lotnisko znajduje się około 3 km od wieży.

Jak powstała Krzywa Wieża?

Budowę dzwonnicy rozpoczęto w 1173 roku. Wieża miała należeć do katedry i podkreślać bogactwo Republiki Pizy, która w średniowieczu była potężną republiką morską. Prace prowadzono etapami, ponieważ po wzniesieniu trzech kondygnacji konstrukcja zaczęła osiadać nierównomiernie.

Fundament miał około 3 m głębokości, co okazało się niewystarczające na miękkim podłożu złożonym z gliny, piasku i muszli. Ciężar budowli nie rozkładał się równomiernie. W efekcie wieża zaczęła odchylać się od pionu – początkowo w kierunku północnym, a później południowym.

Wojny Pizy z innymi republikami morskimi zatrzymały budowę na prawie sto lat. Przerwa pomogła gruntowi częściowo się ustabilizować, dzięki czemu konstrukcja nie runęła pod własnym ciężarem. Po wznowieniu prac Giovanni di Simone próbował korygować przechył, wznosząc wyższe kondygnacje po jednej stronie. Ten zabieg zmienił sylwetkę wieży, ale nie zatrzymał jej osiadania.

Ostatnią kondygnację z dzwonami dodano w XIV wieku. Cała budowa trwała około 199 lat. Wśród architektów wymienia się między innymi Guglielmo i Bonanno Pisano oraz Giovanniego di Simone.

Za pochylenie wieży odpowiada połączenie płytkich fundamentów i niestabilnego gruntu, a nie celowy zabieg architektoniczny.

Co zmieniły prace konserwatorskie?

W 1990 roku obiekt zamknięto dla turystów, ponieważ przechył osiągnął niebezpieczny poziom. Zespół kierowany przez profesora Michele’a Jamiolkowskiego, przewodniczącego komitetu w latach 1990–2001, zastosował między innymi kontrolowane wybieranie gruntu spod północnej części fundamentów.

Wykorzystywano również przeciwwagi z ołowiu. W 1993 roku miały one masę 600 ton, a później zwiększono ją do około 870–900 ton. Działania zmniejszyły odchylenie o kilkadziesiąt centymetrów i zatrzymały jego dalszy wzrost. Wieżę ponownie otwarto w 2001 roku, a prace konserwatorskie zakończono w 2011 roku.

W 2023 roku podawano przechył na poziomie około 5,115°. Konstrukcja jest stale monitorowana, a pomiary pozwalają szybko wykrywać nawet bardzo małe zmiany położenia.

Jak wygląda wieża i ile ma stopni?

Budowla powstała na planie koła i ma średnicę około 15,5 m. Wzniesiono ją głównie z białego marmuru, choć wykorzystano także kamień i wapień. Jej forma reprezentuje romański styl pizański, natomiast najwyższa kondygnacja zawiera widoczne elementy gotyckie.

Kolumny otaczają sześć środkowych kondygnacji, tworząc charakterystyczne ażurowe galerie. Na szczyt prowadzą wąskie, nierówne schody wewnętrzne. Odchylenie jest wyraźnie odczuwalne podczas wejścia – podłoże pod stopami zmienia swoje położenie względem pionu.

Jak zwiedzać Krzywą Wieżę?

Zwiedzanie trwa około 30 minut i odbywa się o wyznaczonej godzinie. Przed wejściem obowiązuje kontrola bezpieczeństwa podobna do lotniskowej. Na górę trzeba wejść pieszo, dlatego trasa nie jest przeznaczona dla osób z ograniczoną mobilnością.

Wstęp na wieżę kosztuje 20 euro. Bilet obejmuje wejście do dzwonnicy oraz katedry, natomiast pakiet na wszystkie główne obiekty Placu Cudów kosztuje 27 euro. Ceny i dostępność mogą się zmieniać, dlatego przed wizytą trzeba sprawdzić aktualny cennik.

Wejściówkę kupuje się na konkretny dzień i godzinę. Spóźnienie może oznaczać utratę biletu. Liczba miejsc jest ograniczona, więc zakup internetowy z wyprzedzeniem ułatwia zaplanowanie wizyty – szczególnie w sezonie letnim.

Na teren wieży nie wolno wnosić większych bagaży ani plecaków. Należy zostawić je w przechowalni. Dzieci poniżej 8. roku życia nie mogą wejść do środka, a osoby w wieku 8–18 lat zwiedzają pod opieką dorosłych. Bezpłatny wstęp przysługuje osobom z niepełnosprawnościami i jednemu towarzyszowi po okazaniu dokumentu w kasie.

Jak zaplanować wizytę na Placu Cudów?

Na obejrzenie wieży, katedry, baptysterium i Camposanto dobrze przeznaczyć około trzech godzin. Wczesny przyjazd ułatwia spokojne wykonanie zdjęć, ponieważ w ciągu dnia plac szybko się zapełnia. Najbardziej oblegane są miejsca, z których turyści fotografują się tak, jakby podtrzymywali pochyloną konstrukcję.

Katedra Santa Maria Assunta powstała od 1064 roku i jest symbolem morskiej potęgi dawnej Pizy. Wejście do niej jest bezpłatne, lecz wymaga pobrania biletu na określoną godzinę. Baptysterium św. Jana, największe we Włoszech, ma wewnętrzną średnicę 35 m i obwód 107,24 m.

Camposanto założono w 1277 roku. Dawny cmentarz jest dziś muzeum z zachowanymi dziełami i śladami fresków. W pobliżu działają także Museo delle Sinopie oraz Museo dell’Opera del Duomo.

Jakie ciekawostki wiążą się z wieżą?

Miękkie podłoże, które spowodowało przechył, pomogło także ochronić konstrukcję podczas co najmniej czterech trzęsień ziemi. Grunt amortyzował część drgań, ograniczając obciążenia działające na marmurową budowlę. Który zabytek przetrwałby podobną próbę bez tak nietypowych warunków geologicznych?

Legenda przypisuje Galileuszowi eksperyment polegający na zrzuceniu z wieży kul o różnej masie. Doświadczenie miało podważyć pogląd Arystotelesa, według którego cięższe ciała spadają szybciej. Historycy nie znaleźli jednak wiarygodnego potwierdzenia, że Galileusz rzeczywiście przeprowadził ten pokaz w Pizie.

W czasie II wojny światowej niemieccy żołnierze wykorzystywali wieżę jako punkt obserwacyjny. Amerykański żołnierz Leon Weckstein miał przekazać artylerii sygnał do ostrzału, gdyby dostrzegł tam przeciwnika. Nie wydał takiego rozkazu, dlatego budowla uniknęła zniszczenia.

W 1934 roku Benito Mussolini próbował zmniejszyć pochylenie, nakazując wtłoczenie betonu pod fundament. Zabieg nie przyniósł oczekiwanej poprawy i pokazał, jak delikatnie trzeba ingerować w niestabilne podłoże.

Co zobaczyć poza wieżą?

Zwiedzanie Pizy nie musi kończyć się na Placu Cudów. Około 600 m od niego znajduje się Piazza dei Cavalieri z renesansowym Palazzo della Carovana, którego fasadę zaprojektował Giorgio Vasari. Dobrym uzupełnieniem spaceru jest także nabrzeże rzeki Arno oraz widok na gotycki kościół Santa Maria della Spina.

Centrum miasta najlepiej poznawać pieszo. Odległości są niewielkie, a wiele ulic wyłączono z ruchu samochodowego. Na jednodniową wizytę wystarczą główne zabytki, spacer nad rzeką i kilka godzin na historyczne centrum. Przy spokojniejszym tempie można zaplanować dwa dni, zwłaszcza gdy Piza stanowi bazę do odwiedzenia Lukki lub Florencji.