Fabryka Emalia Oskara Schindlera – historia, zwiedzanie, bilety

Fabryka Emalia Oskara Schindlera przy ul. Lipowej 4 w Krakowie mieści wystawę „Kraków – czas okupacji 1939–1945” oraz czasową ekspozycję „Wojenne dzieci”. Bilety indywidualne w 2026 roku kosztują 60 zł normalny i 45 zł ulgowy, a zwiedzanie zajmuje zwykle od 1,5 do 2 godzin. Sprawdź historię miejsca, godziny otwarcia i zasady rezerwacji.

Gdzie znajduje się Fabryka Schindlera?

Oddział Muzeum Krakowa działa przy ul. Lipowej 4, 30-702 Kraków, na Zabłociu. Budynek administracyjny dawnej fabryki leży około 550 metrów od przystanku Plac Bohaterów Getta, dlatego można dotrzeć tu komunikacją miejską albo spacerem z Kazimierza i Podgórza.

Za prowadzenie oddziału odpowiada Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Od 2007 roku teren dawnej fabryki jest podzielony między tę instytucję oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK. Są to dwa odrębne muzea, z osobnymi wystawami i biletami.

Jak powstała fabryka Oskara Schindlera?

Zakład rozpoczął działalność w 1937 roku jako Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych „Rekord”. Założyli go Izrael Kohn, Wolf Luzer Glajtman i Michał Gutman. Początkowo firma mieściła się przy ul. Romanowicza 9, a od stycznia 1938 roku działała w budynku przy Lipowej 4.

Po upadłości przedsiębiorstwa Oskar Schindler przejął w listopadzie 1939 roku zarząd powierniczy nad fabryką. Na początku 1940 roku wydzierżawił jej zabudowania i zmienił nazwę na Deutsche Emailwarenfabrik (DEF). Rozbudował hale, uruchomił tłocznie, tokarki, prasy do blach oraz narzędziownię.

W zakładzie produkowano naczynia emaliowane, a od 1943 roku także elementy zbrojeniowe – między innymi menażki dla Wehrmachtu, łuski i zapalniki do pocisków artyleryjskich oraz lotniczych. Schindler zatrudniał zagrożonych Żydów, przedstawiając ich jako potrzebnych, wykwalifikowanych pracowników.

Lista Schindlera

Po likwidacji krakowskiego getta w marcu 1943 roku wielu ocalałych trafiło do obozu Płaszów. Dzięki staraniom przedsiębiorcy część jego pracowników umieszczono w podobozie przy fabryce, gdzie byli mniej narażeni na przemoc i skrajne warunki.

W 1944 roku zakład zatrudniał około 1100 osób. Gdy Niemcy rozpoczęli likwidację obozów, Schindler przeniósł produkcję zbrojeniową do Brünnlitz, dzisiejszego Brněca w Czechach. Wraz z księgowym Itzhakiem Sternem opracował Listę Schindlera, obejmującą ponad 1100 więźniów przewiezionych do nowej fabryki. Pracowali tam do 8 maja 1945 roku.

Co pokazuje wystawa stała?

Wystawa „Kraków – czas okupacji 1939–1945” znajduje się w dawnym budynku administracyjnym DEF. Nie ogranicza się do biografii Schindlera. Pokazuje okupowane miasto, codzienność polskich i żydowskich mieszkańców, niemiecki aparat władzy, życie w getcie, konspirację oraz terror.

Ekspozycja obejmuje 45 sal i prowadzi zwiedzających przez kolejne etapy wojennej historii Krakowa. Scenografia odtwarza między innymi ulicę miasta, tramwaj, zakład fryzjerski, mieszkanie w getcie, więzienną celę oraz przestrzeń obozu Płaszów. Dokumenty, fotografie, plakaty, ubrania i przedmioty codziennego użytku uzupełniają nagrania świadków oraz stanowiska interaktywne.

Wśród najbardziej rozpoznawalnych elementów znajdują się biurko Schindlera, gabinet i sekretariat przedsiębiorcy, fotografie ocalałych oraz instalacja „Arka Ocalonych” z nazwiskami uratowanych osób. Zachowano także przedwojenne tablice uliczne i wagę pomostową z lat 30. XX wieku.

Fabryka nie opowiada wyłącznie o jednym przedsiębiorcy. Dokumentuje losy całego Krakowa pod niemiecką okupacją – Polaków, Żydów i Niemców.

Wystawa „Wojenne dzieci” w 2026 roku

Ekspozycja czasowa „Wojenne dzieci” jest prezentowana od 12 września 2025 do 30 sierpnia 2026 roku. Kuratorką wystawy jest Beata Łabno. Bohaterami są osoby, które 1 września 1939 roku miały najwyżej 11 lat.

Mikrohistorie kilkunastu dzieci pokazują różne pochodzenie, religie, sytuacje rodzinne i warunki społeczne. Dzieci przedstawiono nie tylko jako ofiary wojny, ale również jako osoby podejmujące decyzje i reagujące na działania dorosłych. Materiały obejmują fotografie, rysunki, relacje, nagrania audiowizualne, pamiątki rodzinne oraz artefakty z Polski, Anglii i Izraela.

Tematy ekspozycji

Wystawę podzielono na części, które porządkują doświadczenia najmłodszych podczas wojny:

• Od zabawy do konspiracji,
• Normalne życie,
• Dom – schronienie, dom – zagrożenie,
• Po aryjskiej stronie,
• Więźniowie obozów,
• Deportowani,
• Ślady życia i pamięci oraz Dzieci dokumentują.

Rodzinom towarzyszy publikacja „Szkatułka. Pierrot. Piłeczka” Joanny Rudniańskiej z ilustracjami Igora Kubika. W muzeum dostępne są także zajęcia edukacyjne, między innymi warsztat „Dzieciństwo w czasie wojny” oraz gra biograficzna „Plecak Zosi”.

Jak kupić bilety i zaplanować wizytę?

Od 2025 roku muzeum sprzedaje bilety imienne. Przy wejściu trzeba mieć oryginalny dokument tożsamości zgodny z danymi podanymi podczas rezerwacji. Sprzedaż internetowa rozpoczyna się 90 dni przed wybraną datą, a kasa sprzedaje bilety na najbliższy dostępny termin.

Na wystawę można wejść w ciągu 15 minut od godziny wskazanej na bilecie. Sprzedaż online kończy się sześć godzin przed wizytą. Jedna osoba może kupić maksymalnie pięć biletów.

Godziny otwarcia

W 2026 roku oddział działa w następującym rytmie:

W wybranych komunikatach muzeum podaje inne godziny sezonowe, dlatego przed wizytą należy sprawdzić aktualny harmonogram. Oddział jest zamknięty także 1 września, 6 października, 1 i 3 listopada, 11 listopada, 1 grudnia oraz 24 i 25 grudnia.

Jak zwiedzać Fabrykę Schindlera?

Samodzielne przejście przez wystawę pozwala zatrzymać się przy dokumentach, nagraniach i instalacjach. Na spokojną wizytę dobrze przeznaczyć 1,5–2 godziny, choć osoby dokładnie czytające opisy spędzają w muzeum znacznie więcej czasu.

Zwiedzanie z oprowadzaniem porządkuje daty i wyjaśnia związki między fabryką, gettem krakowskim oraz obozem Płaszów. Trzeba też liczyć się z ciężarem prezentowanych treści. Czy każda osoba, zwłaszcza młodsze dziecko, jest gotowa na obrazy Zagłady i wojennego terroru?

Fabryka należy do Trasy Pamięci Muzeum Krakowa. W pobliżu znajdują się Apteka pod Orłem przy placu Bohaterów Getta 18 oraz Miejsce Pamięci KL Płaszow. Razem tworzą spójną trasę po historii krakowskich Żydów i mieszkańców okupowanego miasta.